Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना | 10 Powerful फायदे, पात्रता व अर्ज प्रक्रिया पूर्ण माहिती

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना विषयी संपूर्ण माहिती – पात्रता, ₹3 लाख कर्ज, 5% व्याजदर, टूलकिट अनुदान, अर्ज प्रक्रिया व फायदे जाणून घ्या.

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना ही भारत सरकारची पारंपरिक कारागिर आणि हातमाग-हस्तकला व्यवसाय करणाऱ्या बांधवांसाठी सुरू केलेली महत्त्वाची योजना आहे. या योजनेचा उद्देश म्हणजे कौशल्य विकास, कर्ज सहाय्य, टूलकिट अनुदान आणि बाजारपेठ जोडणी देऊन कारागिरांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवणे.

ही योजना PM Vishwakarma Yojana म्हणून ओळखली जाते आणि तिची घोषणा Narendra Modi यांनी केली आहे.

या योजनेअंतर्गत पारंपरिक कौशल्य असलेल्या सुतार, लोहार, सोनार, कुंभार, न्हावी, मोची, शिंपी अशा 18 प्रकारच्या व्यवसायांना आर्थिक बळकटी दिली जाते. सरकारचा उद्देश म्हणजे “लोकल कारागीर ते ग्लोबल मार्केट” अशी संधी उपलब्ध करून देणे.

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना अंतर्गत लाभार्थ्यांना खालील सुविधा दिल्या जातात:

• ₹3 लाखांपर्यंत सुलभ कर्ज
• 5% कमी व्याजदर
• ₹15,000 पर्यंत टूलकिट अनुदान
• प्रशिक्षण काळात दररोज स्टायपेंड
• डिजिटल व्यवहारासाठी प्रोत्साहन

ही योजना विशेषतः ग्रामीण आणि लघु उद्योजकांसाठी आर्थिक परिवर्तन घडवणारी ठरते. पारंपरिक व्यवसायांना आधुनिक तंत्रज्ञान आणि वित्तीय मदत मिळाल्यामुळे रोजगार निर्मिती वाढण्यास मदत होते.

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना का सुरू करण्यात आली?

भारतामध्ये लाखो कारागीर पारंपरिक व्यवसायावर अवलंबून आहेत. सुतार, लोहार, कुंभार, शिंपी, न्हावी, मोची यांसारखे अनेक कारागीर पिढ्यानपिढ्या आपले कौशल्य जपत आले आहेत. मात्र बदलत्या काळानुसार त्यांना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत होता.

प्रमुख अडचणी

• भांडवलाची कमतरता – व्यवसाय वाढवण्यासाठी पुरेसे आर्थिक सहाय्य उपलब्ध नव्हते.
• आधुनिक साधनांची अनुपलब्धता – पारंपरिक साधनांमुळे उत्पादनक्षमता कमी राहायची.
• बाजारपेठेची मर्यादित पोहोच – स्थानिक बाजारापुरतीच विक्री मर्यादित होती.
• डिजिटल व्यवहारांची कमी माहिती – ऑनलाइन पेमेंट आणि डिजिटल मार्केटिंगचा अभाव होता.

या सर्व कारणांमुळे कारागिरांचा व्यवसाय मोठ्या प्रमाणात वाढू शकत नव्हता आणि अनेकांना आर्थिक अडचणींना सामोरे जावे लागत होते.

उपाय म्हणून Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना

या परिस्थितीचा विचार करून सरकारने PM Vishwakarma Yojana सुरू केली. या योजनेअंतर्गत:

• सुलभ व कमी व्याजदरातील कर्ज
• कौशल्य विकास प्रशिक्षण
• आधुनिक टूलकिटसाठी आर्थिक सहाय्य
• डिजिटल व्यवहार प्रोत्साहन
• मार्केटिंग आणि ब्रँडिंग सपोर्ट

यामुळे पारंपरिक कारागिरांना आर्थिक स्थैर्य आणि व्यवसाय विस्ताराची संधी मिळते.

PM Vishwakarma Yojana Benefits (योजनेचे 10 जबरदस्त फायदे सविस्तर माहिती)

खाली Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना अंतर्गत मिळणाऱ्या 10 प्रमुख फायद्यांचे सविस्तर स्पष्टीकरण दिले आहे.

1️⃣ ₹3 लाखांपर्यंत सुलभ कर्ज

या योजनेचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे कारागिरांना व्यवसाय वाढीसाठी ₹3 लाखांपर्यंत कर्ज उपलब्ध होते. हे कर्ज दोन टप्प्यांमध्ये दिले जाते – पहिल्या टप्प्यात ₹1 लाख आणि व्यवसाय योग्य पद्धतीने चालवल्यास दुसऱ्या टप्प्यात ₹2 लाख दिले जातात. अनेक पारंपरिक कारागिरांकडे बँकेकडून कर्ज घेण्यासाठी आवश्यक तारण किंवा कागदपत्रे नसतात. त्यामुळे त्यांना खासगी सावकारांकडून जास्त व्याजाने पैसे घ्यावे लागतात. मात्र या योजनेमुळे त्यांना सुलभ आणि सुरक्षित कर्ज उपलब्ध होते. या निधीचा वापर कच्चा माल खरेदी, नवीन साधने घेणे, दुकान दुरुस्ती किंवा व्यवसाय विस्तारासाठी करता येतो. त्यामुळे उत्पन्नात वाढ होते आणि आर्थिक स्थैर्य मिळते. ग्रामीण भागातील लघुउद्योगांसाठी हे मोठे पाऊल मानले जाते.

2️⃣ फक्त 5% कमी व्याजदर

सामान्यतः बाजारातील व्यवसाय कर्जावर 10% ते 15% पर्यंत व्याजदर आकारला जातो. परंतु Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना अंतर्गत केवळ 5% व्याजदराने कर्ज दिले जाते. यामुळे कर्जाची परतफेड करणे सोपे जाते. कमी व्याजदरामुळे मासिक हप्ते कमी येतात आणि आर्थिक ताण कमी होतो. यामुळे कारागिरांना व्यवसायावर लक्ष केंद्रित करता येते. वेळेवर परतफेड केल्यास भविष्यात अधिक कर्जसुविधा मिळण्याची शक्यता वाढते. हा कमी व्याजदर पारंपरिक व्यवसायांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवण्यास मदत करतो.

3️⃣ टूलकिटसाठी ₹15,000 पर्यंत अनुदान

आधुनिक साधनांशिवाय उत्पादनाची गुणवत्ता वाढवणे कठीण असते. त्यामुळे या योजनेअंतर्गत कारागिरांना ₹15,000 पर्यंत टूलकिट अनुदान दिले जाते. उदाहरणार्थ, सुतारांना आधुनिक ड्रिल मशीन, लोहारांना नवीन उपकरणे, शिंपींना शिवणयंत्र इत्यादी खरेदी करता येतात. यामुळे कामाचा वेग वाढतो, गुणवत्ता सुधारते आणि ग्राहकांचा विश्वास वाढतो. आधुनिक साधनांमुळे उत्पादन खर्च कमी होतो आणि नफा वाढतो. हे अनुदान कारागिरांसाठी मोठा आर्थिक आधार ठरतो.

4️⃣ कौशल्य विकास प्रशिक्षण

या योजनेत बेसिक आणि अ‍ॅडव्हान्स ट्रेनिंगची सुविधा दिली जाते. प्रशिक्षणाद्वारे कारागिरांना नवीन तंत्रज्ञान, आधुनिक डिझाईन आणि सुधारित उत्पादन पद्धती शिकविल्या जातात. यामुळे त्यांची कौशल्य पातळी वाढते. प्रशिक्षणामुळे स्पर्धात्मक बाजारपेठेत टिकून राहणे सोपे होते. अनेक कारागिरांना व्यवसाय व्यवस्थापन, ग्राहक सेवा आणि डिजिटल मार्केटिंग याबाबतही माहिती दिली जाते. त्यामुळे त्यांचा व्यवसाय अधिक व्यावसायिक पद्धतीने चालतो.

5️⃣ प्रशिक्षणादरम्यान स्टायपेंड

प्रशिक्षण काळात उत्पन्न थांबू नये म्हणून सरकारकडून दररोज आर्थिक भत्ता दिला जातो. यामुळे कारागिरांना आर्थिक अडचण न येता प्रशिक्षण पूर्ण करता येते. स्टायपेंडमुळे कुटुंबाचा खर्च भागवणे सोपे होते. त्यामुळे अधिकाधिक लोक प्रशिक्षण घेण्यास प्रोत्साहित होतात. कौशल्य विकासाबरोबर आर्थिक सुरक्षितता मिळणे हा या योजनेचा मोठा फायदा आहे.

6️⃣ अधिकृत प्रमाणपत्र

प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर अधिकृत प्रमाणपत्र दिले जाते. हे प्रमाणपत्र ग्राहकांमध्ये विश्वास निर्माण करते. प्रमाणपत्रामुळे सरकारी व खासगी प्रकल्पांमध्ये काम मिळण्याची शक्यता वाढते. तसेच भविष्यातील कर्ज किंवा अनुदानासाठीही हे उपयुक्त ठरते. प्रमाणपत्रामुळे कारागिरांची ओळख अधिकृत होते.

7️⃣ डिजिटल पेमेंट प्रोत्साहन

आजच्या काळात डिजिटल व्यवहार अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. या योजनेत कारागिरांना UPI आणि डिजिटल पेमेंट वापरण्यास प्रोत्साहन दिले जाते. डिजिटल व्यवहारांमुळे व्यवहार पारदर्शक होतात आणि ग्राहकांचा विश्वास वाढतो. तसेच आर्थिक व्यवहारांचा इतिहास तयार होतो, ज्यामुळे भविष्यात कर्ज घेणे सोपे जाते.

8️⃣ बाजारपेठ जोडणी

सरकार कारागिरांना व्यापक बाजारपेठ उपलब्ध करून देण्यासाठी मदत करते. ऑनलाइन प्लॅटफॉर्म आणि सरकारी ई-मार्केटप्लेसशी जोडणी केली जाते. यामुळे उत्पादनांची विक्री केवळ स्थानिक मर्यादेत न राहता राष्ट्रीय स्तरावर होते. बाजारपेठ वाढल्यामुळे उत्पन्नात वाढ होते.

9️⃣ ब्रँडिंग आणि प्रमोशन सहाय्य

कारागिरांना त्यांच्या उत्पादनांचे ब्रँडिंग कसे करावे याबाबत मार्गदर्शन केले जाते. पॅकेजिंग, लेबलिंग आणि मार्केटिंग तंत्र शिकवले जाते. यामुळे उत्पादनांना वेगळी ओळख मिळते. ब्रँडिंगमुळे ग्राहकांची संख्या वाढते.

🔟 आत्मनिर्भरतेकडे वाटचाल

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना चा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे कारागिर आत्मनिर्भर बनतात. आर्थिक मदत, प्रशिक्षण आणि बाजारपेठ मिळाल्यामुळे त्यांचे उत्पन्न वाढते. ग्रामीण अर्थव्यवस्था मजबूत होते आणि रोजगारनिर्मिती वाढते. ही योजना आत्मनिर्भर भारताच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल आहे.

PM Vishwakarma Yojana Eligibility Criteria (पात्रता निकष)

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना अंतर्गत लाभ मिळवण्यासाठी सरकारने काही स्पष्ट पात्रता निकष निश्चित केले आहेत. या योजनेचा उद्देश खरोखर पारंपरिक व्यवसाय करणाऱ्या कारागिरांपर्यंत लाभ पोहोचवणे हा आहे. खाली सविस्तर पात्रता दिली आहे:

1. वयाची अट

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना साठी अर्ज करणाऱ्या व्यक्तीचे वय किमान 18 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे. यामुळे लाभार्थी कायदेशीररित्या व्यवसाय करण्यास पात्र ठरतो.

2. पारंपरिक व्यवसाय असणे आवश्यक

या योजनेचा लाभ फक्त पारंपरिक कौशल्यावर आधारित व्यवसाय करणाऱ्या व्यक्तींनाच दिला जातो. म्हणजेच हाताने काम करणारे, कौशल्याधारित व्यवसाय करणारे कारागीर पात्र ठरतात.

3. सरकारी नोकरी नसावी

अर्जदार किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्य कोणत्याही सरकारी सेवेत नसावा. कारण Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना ही विशेषतः आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल व स्वयंरोजगार करणाऱ्या नागरिकांसाठी आहे.

4. कुटुंबातील एकाच व्यक्तीस लाभ

एका कुटुंबातून फक्त एकाच सदस्याला या योजनेचा लाभ दिला जातो. यामुळे जास्तीत जास्त पात्र कुटुंबांपर्यंत योजना पोहोचवण्याचा उद्देश साध्य होतो.

5. पात्र व्यवसाय (उदाहरणे)

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना अंतर्गत खालीलप्रमाणे पारंपरिक व्यवसायांचा समावेश आहे:

• सुतार (Carpenter)
• लोहार (Blacksmith)
• सोनार (Goldsmith)
• कुंभार (Potter)
• शिंपी (Tailor)
• न्हावी (Barber)
• मोची (Cobbler)

याशिवाय इतर पारंपरिक हातमाग व कौशल्याधारित व्यवसायही समाविष्ट आहेत.

PM Vishwakarma Yojana Documents Required

अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे:

• आधार कार्ड
• पॅन कार्ड
• बँक पासबुक
• मोबाईल नंबर
• पासपोर्ट साईज फोटो

PM Vishwakarma Yojana Registration & Online Apply प्रक्रिया (Step-by-Step संपूर्ण मार्गदर्शन)

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना अंतर्गत लाभ मिळवण्यासाठी प्रथम नोंदणी (Registration) करणे आवश्यक आहे. नोंदणी आणि ऑनलाइन अर्ज (Online Apply) ही दोन्ही प्रक्रिया प्रत्यक्षात एकाच डिजिटल सिस्टीमद्वारे केली जाते. सरकारने ही प्रक्रिया सोपी, पारदर्शक आणि ग्रामीण भागातील कारागिरांनाही सुलभ होईल अशा पद्धतीने तयार केली आहे.

अधिकृत अर्ज प्रक्रिया PM Vishwakarma Portal वरून किंवा जवळच्या CSC केंद्रातून करता येते.

खाली संपूर्ण एकत्रित प्रक्रिया दिली आहे 👇

Step 1: अधिकृत पोर्टलला भेट द्या / CSC केंद्रावर जा

सर्वप्रथम PM Vishwakarma Portal वर भेट द्या.
जर स्वतः ऑनलाइन अर्ज करणे कठीण वाटत असेल, तर जवळच्या CSC (Common Service Center) केंद्रावर जाऊन अर्ज करू शकता. तेथील अधिकृत ऑपरेटर संपूर्ण प्रक्रिया पूर्ण करण्यात मदत करतात.

Step 2: Login / New Registration निवडा

• आधी नोंदणी केलेली असल्यास Login करा.
• नवीन अर्जदार असल्यास “New Registration” पर्याय निवडा.

येथून पुढे तुमची नोंदणी प्रक्रिया सुरू होते.

Step 3: आधार OTP पडताळणी

तुमचा आधार क्रमांक टाकल्यानंतर नोंदणीकृत मोबाईल नंबरवर OTP येतो.
तो OTP टाकून ओळख पडताळणी (Verification) पूर्ण करावी लागते.

ही प्रक्रिया पूर्णपणे सुरक्षित आणि अनिवार्य आहे.

Step 4: आवश्यक वैयक्तिक व व्यवसाय माहिती भरा

अर्ज फॉर्ममध्ये खालील माहिती भरावी लागते:

• पूर्ण नाव व पत्ता
• आधार क्रमांक
• व्यवसाय प्रकार (उदा. सुतार, लोहार, शिंपी इ.)
• कामाचा अनुभव
• बँक खाते तपशील

सर्व माहिती अचूक आणि सत्य असावी.

Step 5: आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा

खालील कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करावी लागतात:

• आधार कार्ड
• बँक पासबुक
• पासपोर्ट साईज फोटो
• इतर आवश्यक पुरावे

डॉक्युमेंट स्पष्ट आणि योग्य फॉरमॅटमध्ये असणे आवश्यक आहे.

Step 6: Final Submit करा

सर्व माहिती तपासून “Final Submit” बटणावर क्लिक करा.
अर्ज सबमिट झाल्यानंतर तुम्हाला एक Acknowledgment नंबर / Application ID मिळतो.

हा क्रमांक भविष्यात अर्जाची स्थिती (Status) तपासण्यासाठी उपयोगी ठरतो.

Pm Vishwakarma Yojana loan details (कर्जाची माहिती)

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना अंतर्गत कारागिरांना व्यवसाय विस्तारासाठी सुलभ आणि कमी व्याजदरात कर्ज उपलब्ध करून दिले जाते. या योजनेचे कर्ज संरचना (Loan Structure) दोन टप्प्यांमध्ये विभागलेली आहे, ज्यामुळे लाभार्थ्यांना व्यवसाय वाढीचा क्रमशः फायदा मिळतो.

कर्ज संरचना (Loan Structure)

1. पहिला हप्ता – ₹1 लाख (18 महिने)

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना अंतर्गत सुरुवातीला ₹1 लाखांचे कर्ज दिले जाते. हे कर्ज व्यवसाय सुरू करण्यासाठी किंवा वाढवण्यासाठी उपयोगी ठरते.
या टप्प्यात लाभार्थीने व्यवसाय योग्य प्रकारे चालवून वेळेवर हप्ते भरले तर पुढील मोठ्या कर्जासाठी पात्रता मिळते. 18 महिन्यांचा कालावधी परतफेडीसाठी दिला जातो, ज्यामुळे आर्थिक ताण कमी होतो.

2. दुसरा हप्ता – ₹2 लाख (30 महिने)

पहिल्या कर्जाची वेळेवर परतफेड केल्यानंतर लाभार्थीला दुसऱ्या टप्प्यात ₹2 लाखांचे अतिरिक्त कर्ज मिळू शकते.
हे कर्ज व्यवसाय विस्तार, नवीन उपकरणे खरेदी किंवा मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन वाढवण्यासाठी उपयोगी ठरते.
30 महिन्यांचा परतफेड कालावधी असल्यामुळे हप्ते तुलनेने सोपे राहतात.

3. 5% कमी व्याजदर

या योजनेचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे केवळ 5% व्याजदर. या योजनेत 5% कमी व्याजदराने ₹3 लाखांपर्यंत कर्ज दिले जाते, जे पारंपरिक व्यवसायासाठी अत्यंत फायदेशीर आहे.
जर तुम्हाला व्यवसाय कर्जाची संपूर्ण माहिती जाणून घ्यायची असेल तर What is Business Loan – व्यवसाय कर्ज म्हणजे काय? Best मार्गदर्शक 2025 हा सविस्तर लेख नक्की वाचा.
बाजारातील इतर व्यवसाय कर्जांपेक्षा हा व्याजदर खूपच कमी आहे. त्यामुळे कर्ज घेणे आणि परतफेड करणे दोन्ही सोपे होते. कमी व्याजामुळे नफ्याचा मोठा भाग व्यवसायात पुन्हा गुंतवता येतो.

4. वेळेवर परतफेड केल्यास अतिरिक्त लाभ

जर लाभार्थीने वेळेवर कर्जाची परतफेड केली, तर भविष्यात अधिक आर्थिक सहाय्य किंवा अतिरिक्त कर्जसुविधा मिळण्याची संधी वाढते.
तसेच बँकेसमोर चांगला क्रेडिट रेकॉर्ड तयार होतो, ज्यामुळे इतर योजनांचा लाभ घेणे सोपे जाते.

Pm Vishwakarma Yojana Official Website

अधिकृत माहिती आणि अर्जासाठी:
👉 PM Vishwakarma Portal (सरकारी अधिकृत संकेतस्थळ)

Pm Vishwakarma Yojana Scheme Features (योजनेची प्रमुख वैशिष्ट्ये)

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना ही केवळ कर्ज योजना नसून पारंपरिक कारागिरांना सर्वांगीण विकास देणारी एक संपूर्ण सक्षमीकरण योजना आहे. या योजनेत आर्थिक मदतीसोबतच कौशल्य, बाजारपेठ आणि डिजिटल सक्षमीकरणावर भर दिला आहे.

खाली या योजनेची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये सविस्तर दिली आहेत 👇

1. कौशल्य प्रशिक्षण (Skill Training)

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना अंतर्गत कारागिरांना बेसिक आणि अ‍ॅडव्हान्स प्रशिक्षण दिले जाते. या प्रशिक्षणामध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान, नवीन डिझाईन्स, उत्पादन गुणवत्ता सुधारणा आणि व्यवसाय व्यवस्थापन याबाबत मार्गदर्शन केले जाते.

यामुळे पारंपरिक कारागिरांची कौशल्य पातळी वाढते आणि ते आधुनिक बाजारपेठेतील स्पर्धेला सामोरे जाण्यास सक्षम होतात. प्रशिक्षणादरम्यान स्टायपेंडही दिले जाते, ज्यामुळे आर्थिक अडचण येत नाही.

2. अधिकृत प्रमाणपत्र (Certification)

प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर लाभार्थ्यांना अधिकृत प्रमाणपत्र दिले जाते. हे प्रमाणपत्र त्यांच्या कौशल्याची अधिकृत ओळख ठरते.

प्रमाणपत्रामुळे ग्राहकांचा विश्वास वाढतो आणि सरकारी किंवा खासगी प्रकल्पांमध्ये काम मिळण्याची शक्यता जास्त होते. भविष्यातील कर्ज किंवा इतर सरकारी योजनांसाठीही हे प्रमाणपत्र उपयुक्त ठरते.

3. ब्रँडिंग व मार्केटिंग सपोर्ट

अनेक कारागिरांकडे उत्तम कौशल्य असते, परंतु योग्य मार्केटिंग नसल्यामुळे त्यांना अपेक्षित उत्पन्न मिळत नाही.

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना अंतर्गत उत्पादनांचे ब्रँडिंग, पॅकेजिंग आणि प्रमोशन याबाबत मार्गदर्शन केले जाते. यामुळे उत्पादनांना बाजारात वेगळी ओळख मिळते आणि ग्राहकसंख्या वाढते.

4. GeM पोर्टलशी जोडणी

या योजनेत कारागिरांना सरकारी ई-मार्केटप्लेस म्हणजेच Government e-Marketplace (GeM) शी जोडले जाते.

GeM पोर्टलवर नोंदणी केल्यास कारागिरांना सरकारी खरेदी प्रक्रियेत सहभागी होण्याची संधी मिळते. त्यामुळे त्यांची उत्पादने थेट सरकारी विभागांना विक्री करता येतात, ज्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर व्यवसाय वाढतो.

5. डिजिटल पेमेंट प्रोत्साहन

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना अंतर्गत डिजिटल व्यवहारांना विशेष प्रोत्साहन दिले जाते. UPI आणि इतर ऑनलाइन पेमेंट पद्धती वापरण्यासाठी मार्गदर्शन आणि प्रोत्साहन दिले जाते.

डिजिटल व्यवहारांमुळे आर्थिक व्यवहार पारदर्शक होतात, ग्राहकांचा विश्वास वाढतो आणि भविष्यात कर्ज किंवा आर्थिक सहाय्य मिळवणे सोपे होते.

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना अंतर्गत समाविष्ट 18 व्यवसाय

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना अंतर्गत विविध पारंपरिक आणि कौशल्याधारित व्यवसायांचा समावेश करण्यात आला आहे. या योजनेचा उद्देश ग्रामीण आणि शहरी भागातील पारंपरिक कारागिरांना समान संधी देणे, त्यांचे कौशल्य जपणे आणि आधुनिक अर्थव्यवस्थेशी जोडणे हा आहे.

सरकारने देशभरातील पारंपरिक व्यवसाय ओळखून खालील 18 प्रकार समाविष्ट केले आहेत:

समाविष्ट 18 व्यवसायांची यादी

1. सुतार (Carpenter)
2. लोहार (Blacksmith)
3. सोनार (Goldsmith)
4. कुंभार (Potter)
5. शिंपी (Tailor)
6. न्हावी (Barber)
7. मोची (Cobbler)
8. विणकर (Weaver)
9. गवंडी (Mason)
10. दगडकाम करणारे (Stone Carver)
11. खेळणी बनवणारे कारागीर (Toy Maker)
12. बास्केट/टोपली बनवणारे (Basket Maker)
13. चामडी वस्तू बनवणारे (Leather Artisan)
14. हातमाग कामगार (Handloom Worker)
15. माळी/फुलव्यवसाय करणारे
16. तांबट (Copper Smith)
17. मूर्तिकार (Sculptor)
18. पारंपरिक साधने तयार करणारे कारागीर

यामागील सरकारचा उद्देश

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना चा मुख्य उद्देश म्हणजे:

• पारंपरिक कौशल्यांचे संवर्धन
• ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना
• स्वयंरोजगार वाढवणे
• आधुनिक बाजारपेठेशी जोडणी
• आत्मनिर्भर भारत घडवणे

या 18 व्यवसायांना आर्थिक मदत, प्रशिक्षण आणि बाजारपेठ उपलब्ध करून दिल्यामुळे कारागिरांचे उत्पन्न वाढते आणि त्यांचा सामाजिक दर्जाही सुधारतो.

निष्कर्ष (Conclusion)

Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना ही भारतातील पारंपरिक कारागिरांसाठी अत्यंत महत्त्वाची आणि परिवर्तन घडवणारी योजना आहे. अनेक वर्षे पारंपरिक कौशल्यावर आधारित व्यवसाय करणाऱ्या कारागिरांना भांडवलाची कमतरता, आधुनिक साधनांचा अभाव आणि मर्यादित बाजारपेठ यांसारख्या अडचणींना सामोरे जावे लागत होते. या पार्श्वभूमीवर ही योजना त्यांच्या आर्थिक आणि व्यावसायिक सक्षमीकरणासाठी मोठा आधार ठरते.

या योजनेअंतर्गत ₹3 लाखांपर्यंत सुलभ कर्ज, केवळ 5% व्याजदर, ₹15,000 टूलकिट अनुदान, कौशल्य प्रशिक्षण, प्रमाणपत्र, डिजिटल पेमेंट प्रोत्साहन आणि GeM पोर्टलशी जोडणी यांसारखे अनेक फायदे दिले जातात. त्यामुळे कारागिरांना केवळ आर्थिक मदतच मिळत नाही, तर आधुनिक बाजारपेठेत स्पर्धा करण्याची संधीही मिळते.

ग्रामीण आणि शहरी भागातील 18 पारंपरिक व्यवसायांना समान संधी देऊन ही योजना आत्मनिर्भर भारताच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल ठरते. योग्य पात्रता पूर्ण करून नोंदणी केल्यास कारागिरांना व्यवसाय विस्तार, उत्पन्नवाढ आणि आर्थिक स्थैर्य मिळू शकते.

एकूणच, Pm Vishwakarma Yojana | पीएम विश्वकर्मा योजना ही पारंपरिक कौशल्य जपणाऱ्या आणि स्वतःचा व्यवसाय वाढवू इच्छिणाऱ्या प्रत्येक कारागिरासाठी सुवर्णसंधी आहे.

FAQs – Pm Vishwakarma Yojana in Marathi